Thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương: giảm trừ gia cảnh và biểu thuế 5 bậc
Thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương được tính trên phần thu nhập còn lại sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc và giảm trừ gia cảnh, theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Từ kỳ tính thuế 2026, biểu thuế còn 5 bậc và mức giảm trừ tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân. Phần dưới đây giải thích từng khoản, có công thức rút gọn và ví dụ để bạn tự tính hoặc kiểm tra số thuế trên phiếu lương tháng 10/2026.
Tóm tắt nhanh
- Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Bảo hiểm bắt buộc − 15,5 triệu đồng − 6,2 triệu đồng × số người phụ thuộc (− các khoản trừ khác nếu có).
- Biểu thuế tháng: đến 10 triệu 5%; trên 10–30 triệu 10%; trên 30–60 triệu 20%; trên 60–100 triệu 30%; trên 100 triệu 35%.
- Công thức rút gọn, ví dụ bậc 2: Thuế = 10% × Thu nhập tính thuế − 0,5 triệu đồng.
- Lương 40 triệu đồng, không người phụ thuộc: thu nhập tính thuế 20,3 triệu, thuế 1.530.000 đ/tháng.
- Xem thuế từng bậc cho mức lương của bạn bằng công cụ tính lương Gross–Net và thuế TNCN.
Thu nhập từ tiền lương nào phải tính thuế?
Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công gồm lương, phụ cấp, trợ cấp, các khoản thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền (kể cả thưởng bằng chứng khoán) và các lợi ích khác người sử dụng lao động chi cho bạn. Nghị định 253/2026/NĐ-CP (ký ngày 30/06/2026, hiệu lực 01/07/2026) liệt kê chi tiết các khoản này và các khoản được loại trừ. Một số khoản thường gặp không tính vào thu nhập chịu thuế hoặc được miễn thuế:
- Tiền ăn giữa ca, ăn trưa đến 1,2 triệu đồng/người/tháng; nếu doanh nghiệp tự nấu, mua suất ăn hoặc cấp phiếu ăn thì không tính vào thu nhập chịu thuế.
- Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ, tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép theo đúng quy định pháp luật lao động; phần vượt mức quy định vẫn chịu thuế.
- Một số phụ cấp theo quy định như phụ cấp độc hại, nguy hiểm, phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực; trợ cấp thôi việc, mất việc, trợ cấp thất nghiệp theo quy định.
- Lợi ích từ nhà ở do người sử dụng lao động xây cho người lao động đang làm việc tại đơn vị.
Khoản chi điện thoại, công tác phí, trang phục chỉ được loại trừ trong mức khoán phù hợp; phần cao hơn vẫn tính thuế.
Giảm trừ gia cảnh và các khoản được trừ năm 2026
| Khoản được trừ | Mức | Ghi chú |
|---|---|---|
| Giảm trừ cho bản thân | 15.500.000 đ/tháng (186 triệu đồng/năm) | Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ kỳ tính thuế 2026 |
| Mỗi người phụ thuộc | 6.200.000 đ/tháng | Phải đăng ký người phụ thuộc |
| BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc | Theo số thực đóng | Phần người lao động đóng, thường 10,5% lương đóng |
| Bảo hiểm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện, nhân thọ | Tổng tối đa 3.000.000 đ/tháng | Điều 46 Nghị định 253/2026/NĐ-CP |
| Chi phí y tế; chi phí giáo dục – đào tạo | Tối đa 23 triệu và 24 triệu đồng/năm | Cần hóa đơn, chứng từ; xét khi quyết toán năm |
| Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học | Theo chứng từ hợp lệ | Cho tổ chức, quỹ được phép hoạt động |
Người phụ thuộc theo Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP gồm: con dưới 18 tuổi; con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động; con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề; vợ hoặc chồng, cha mẹ và một số người thân không nơi nương tựa mà bạn trực tiếp nuôi dưỡng. Vợ, chồng, cha mẹ còn trong độ tuổi lao động phải không có khả năng lao động. Thu nhập bình quân tháng từ mọi nguồn của người phụ thuộc (với các nhóm có điều kiện thu nhập) không vượt quá 3 triệu đồng theo hướng dẫn mới của Bộ Tài chính, trước đây là 1 triệu đồng. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế trong năm.
Biểu thuế lũy tiến từng phần và công thức rút gọn
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (thông qua ngày 10/12/2025, hiệu lực 01/07/2026) giảm biểu thuế tiền lương từ 7 bậc xuống 5 bậc. Phần quy định với tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất | Công thức rút gọn |
|---|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu đồng | 5% | 5% × TNTT |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% | 10% × TNTT − 0,5 triệu |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% | 20% × TNTT − 3,5 triệu |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% | 30% × TNTT − 9,5 triệu |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% | 35% × TNTT − 14,5 triệu |
TNTT là thu nhập tính thuế. "Lũy tiến từng phần" nghĩa là chỉ phần thu nhập nằm trong bậc cao mới chịu thuế suất cao. Tăng lương làm bạn "nhảy bậc" không khiến toàn bộ thu nhập bị đánh thuế suất mới, nên thu nhập thực nhận vẫn luôn tăng.
Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương qua ví dụ
Các ví dụ dùng kỳ lương tháng 10/2026, doanh nghiệp ở vùng I, đóng bảo hiểm 10,5% trên toàn bộ lương, không có khoản thu nhập khác.
Ví dụ 1: lương 20 triệu đồng, không người phụ thuộc
Bảo hiểm 2.100.000 đ. Thu nhập tính thuế = 20.000.000 − 2.100.000 − 15.500.000 = 2.400.000 đ, thuộc bậc 1. Thuế = 2.400.000 × 5% = 120.000 đ.
Ví dụ 2: lương 40 triệu đồng
Bảo hiểm 4.200.000 đ. Không có người phụ thuộc: thu nhập tính thuế = 40.000.000 − 4.200.000 − 15.500.000 = 20.300.000 đ. Tính từng phần: 10.000.000 × 5% + 10.300.000 × 10% = 1.530.000 đ. Kiểm tra bằng công thức rút gọn: 10% × 20.300.000 − 500.000 = 1.530.000 đ.
Nếu có 2 người phụ thuộc, giảm trừ tăng thêm 12,4 triệu đồng, thu nhập tính thuế còn 7.900.000 đ và thuế chỉ còn 395.000 đ. Nếu bạn tự mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện 2 triệu đồng/tháng (không có người phụ thuộc), thu nhập tính thuế giảm còn 18.300.000 đ và thuế còn 1.330.000 đ.
Ví dụ 3: lương 120 triệu đồng, 1 người phụ thuộc
Bảo hiểm chạm trần: BHXH 4.048.000 đ, BHYT 759.000 đ, BHTN 1.062.000 đ, tổng 5.869.000 đ. Thu nhập tính thuế = 120.000.000 − 5.869.000 − 21.700.000 = 92.431.000 đ, thuộc bậc 4. Thuế = 30% × 92.431.000 − 9.500.000 = 18.229.300 đ.
So với năm 2025, thuế tiền lương giảm bao nhiêu?
Đến hết kỳ tính thuế 2025, giảm trừ gia cảnh là 11 triệu đồng cho bản thân, 4,4 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc và biểu thuế có 7 bậc (bậc 1 chỉ đến 5 triệu đồng). Với cùng giả định bảo hiểm 10,5% và không có người phụ thuộc:
| Lương Gross | Thuế theo quy định cũ | Thuế năm 2026 | Giảm mỗi tháng |
|---|---|---|---|
| 20 triệu | 440.000 đ | 120.000 đ | 320.000 đ |
| 30 triệu | 1.627.500 đ | 635.000 đ | 992.500 đ |
| 40 triệu | 3.310.000 đ | 1.530.000 đ | 1.780.000 đ |
Khấu trừ hằng tháng, thu nhập vãng lai và quyết toán năm
- Hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên: doanh nghiệp tạm khấu trừ thuế hằng tháng theo biểu lũy tiến như các ví dụ trên.
- Không ký hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng: theo Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nơi trả thu nhập khấu trừ 10% khi mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên (trước đây là 2 triệu đồng). Nếu ước tính cả năm chưa đến mức phải nộp thuế, bạn có thể làm cam kết theo mẫu để tạm chưa bị khấu trừ.
- Quyết toán năm: theo Điều 51, bạn không phải quyết toán nếu số thuế phải nộp nhỏ hơn số đã nộp và không đề nghị hoàn, hoặc thu nhập thêm ở nơi khác bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng đã bị khấu trừ 10%.
- Giảm trừ chi phí y tế, giáo dục chỉ được tính khi quyết toán năm, cần hóa đơn, chứng từ ghi thông tin của bạn hoặc người phụ thuộc. Ví dụ ở bậc thuế 10%, khoản học phí 24 triệu đồng giúp giảm khoảng 2,4 triệu đồng thuế cả năm.
Tính thuế TNCN bằng công cụ Softonline
Trong tiện ích tính lương Gross–Net, chọn kỳ tính lương, nhập lương, Khoản không chịu thuế — do bạn khai báo (ví dụ tiền ăn giữa ca trong mức quy định) và Số người phụ thuộc, rồi bấm Tính lương. Bảng Thuế theo từng bậc cho biết phần thu nhập trong mỗi bậc và số thuế tương ứng; mục Giải thích phép tính ghi lại từng bước như các ví dụ ở trên.
Công cụ áp dụng cho cá nhân cư trú, kỳ tính từ 01/2026 đến 12/2026, là số thuế tạm tính theo tháng. Công cụ chưa trừ bảo hiểm hưu trí tự nguyện, từ thiện, chi phí y tế, giáo dục và không tính cho cá nhân không cư trú. Muốn thử mức giảm trừ hay biểu thuế khác, bật Mô phỏng tùy chỉnh; kết quả khi đó mang nhãn mô phỏng.
Câu hỏi thường gặp
Lương bao nhiêu thì bắt đầu phải nộp thuế thu nhập cá nhân?
Nếu đóng bảo hiểm 10,5% trên toàn bộ lương và không có người phụ thuộc, bạn bắt đầu nộp thuế khi lương vượt khoảng 17,32 triệu đồng/tháng; với 1 người phụ thuộc là khoảng 24,25 triệu đồng.
Đăng ký người phụ thuộc muộn có bị mất giảm trừ không?
Không nhất thiết. Theo Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, hạn đăng ký người phụ thuộc là trước ngày 31/12 của năm tính thuế; nếu trong năm chưa được tính, bạn vẫn được giảm trừ kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, thường được điều chỉnh khi quyết toán.
Làm hai nơi thì giảm trừ bản thân tính ở đâu?
Bạn chọn một nơi trả thu nhập để tính giảm trừ cho bản thân. Nơi còn lại khấu trừ theo quy định, rồi bạn quyết toán gộp cuối năm nếu thuộc diện phải quyết toán.
Tiền thưởng Tết có chịu thuế không?
Có. Thưởng bằng tiền hoặc hiện vật là thu nhập chịu thuế của tháng nhận thưởng, nên tháng đó số thuế tạm khấu trừ thường cao hơn.
